Khi đời sống pháp lý ngày càng gắn chặt với mọi hoạt động học tập, làm việc và kinh doanh, pháp luật dần trở thành “khung xương” giúp các mối quan hệ xã hội vận hành ổn định và minh bạch. Chính vì thế, ngành luật luôn được đánh giá là một trong những ngành học có giá trị nền tảng, phù hợp với cả học sinh mới tốt nghiệp lẫn người đi làm muốn bổ sung kiến thức chuyên môn lâu dài. Tuy nhiên, không phải ai cũng thực sự hiểu rõ ngành luật là gì, học ngành này sẽ được trang bị những kiến thức nào và cơ hội nghề nghiệp ra sao sau khi tốt nghiệp. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn có cái nhìn toàn diện, từ bản chất ngành luật đến định hướng học tập và phát triển sự nghiệp trong lĩnh vực này.
1. Thông tin cơ bản và định nghĩa “Ngành Luật là gì?”
Để hiểu về ngành Luật, trước hết chúng ta cần nắm vững khái niệm về “pháp luật”. Pháp luật là một hệ thống các quy tắc xử sự mang tính bắt buộc chung, do Nhà nước ban hành và bảo đảm thực hiện. Vai trò của pháp luật là điều chỉnh các mối quan hệ xã hội, duy trì trật tự, đảm bảo sự công bằng và bảo vệ công lý trong toàn xã hội.
Vậy, ngành Luật là gì? Đây là ngành đào tạo chuyên sâu về toàn bộ hệ thống pháp luật, bao gồm các quy định, nguyên tắc và những thiết chế pháp lý do Nhà nước ban hành nhằm mục đích điều chỉnh các quan hệ xã hội. Khi theo học ngành này, sinh viên sẽ được trang bị một hệ thống kiến thức nền tảng và toàn diện, trải dài từ luật hiến pháp, luật dân sự, hình sự, hành chính, đến thương mại … Bên cạnh đó, chương trình học không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn tập trung phát triển các kỹ năng thực hành thiết yếu như phân tích, lập luận logic, giải quyết tranh chấp, tư vấn pháp lý và soạn thảo các loại văn bản pháp luật.
>>> Xem thêm: Các trường đào tạo ngành Luật
2. Khám phá các lĩnh vực chuyên môn của ngành Luật
Ngành Luật vô cùng đa dạng với nhiều chuyên ngành khác nhau, mỗi lĩnh vực đều có vai trò và phạm vi điều chỉnh riêng. Hầu hết sinh viên ngành Luật đều phải học qua 6 môn chuyên ngành cơ bản sau đây:
2.1. Luật Hình sự
Đây là lĩnh vực chuyên nghiên cứu về tội phạm và hình phạt, tập trung vào việc xác định những hành vi nào bị coi là tội phạm và khung hình phạt tương ứng cho các hành vi đó. Luật Hình sự điều chỉnh mối quan hệ đặc biệt giữa Nhà nước và người phạm tội, nhằm bảo vệ trật tự an toàn xã hội.
- Ví dụ thực tế: Một hành vi chiếm đoạt tài sản có giá trị từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng sẽ bị xử lý theo quy định tại Điểm c, Khoản 2, Điều 173 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), với mức hình phạt tù từ 2 đến 7 năm.
2.2. Luật Dân sự
Luật Dân sự điều chỉnh các quan hệ về tài sản và nhân thân phát sinh trong đời sống hàng ngày, chẳng hạn như quyền sở hữu tài sản, các loại hợp đồng, và vấn đề thừa kế. Đây là lĩnh vực pháp luật có phạm vi áp dụng rộng lớn nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của mọi công dân. Nắm vững Luật Dân sự giúp bạn biết cách xử lý các tình huống như chia tài sản thừa kế khi không có di chúc, hoặc xác định giá trị pháp lý của một hợp đồng mua bán nhà đất có dấu hiệu lừa dối.
2.3. Luật Hành chính
Chuyên ngành này tập trung vào các mối quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình Nhà nước thực hiện quyền lực công. Sinh viên học Luật Hành chính sẽ hiểu rõ về cơ cấu tổ chức của các cơ quan nhà nước, thẩm quyền ban hành các quyết định hành chính (ví dụ như quyết định xử phạt vi phạm giao thông), và quy trình giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân đối với các quyết định này.
2.4. Luật Hôn nhân và Gia đình
Lĩnh vực này tập trung vào các quy định pháp luật điều chỉnh các quan hệ về hôn nhân, ly hôn, quyền nuôi con, nghĩa vụ cấp dưỡng sau ly hôn, và cách phân chia tài sản chung của vợ chồng.
- Ví dụ thực tế: Khi một cặp vợ chồng ly hôn và có tranh chấp về quyền nuôi con, Tòa án sẽ dựa trên các quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 để đưa ra phán quyết cuối cùng, đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho đứa trẻ. Kiến thức về luật này giúp mỗi cá nhân biết cách hành xử đúng mực trong gia đình để tránh xung đột và không vi phạm pháp luật.
2.5. Luật Lao động
Luật Lao động điều chỉnh mối quan hệ giữa người sử dụng lao động và người lao động, nhằm đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp cho cả hai bên. Mọi tranh chấp liên quan đến tiền lương, hợp đồng lao động, bảo hiểm xã hội, hay các trường hợp sa thải trái pháp luật đều được giải quyết dựa trên các quy định của Bộ luật Lao động năm 2019.
2.6. Các chuyên ngành khác
Ngoài các lĩnh vực cốt lõi trên, sinh viên ngành Luật còn có thể lựa chọn học chuyên sâu vào các lĩnh vực đang có nhu cầu nhân lực cao như Luật Kinh tế, Luật Thương mại quốc tế, Luật Môi trường … Việc tìm hiểu kỹ lưỡng về các chuyên ngành sẽ là nền tảng quan trọng giúp bạn định hướng nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích của bản thân.
>>> Xem thêm: Mức lương ngành Luật
3. Học ngành Luật rèn luyện những kỹ năng “vàng” nào?
Học Luật không chỉ là hành trình tích lũy kiến thức pháp lý mà còn là quá trình rèn luyện một loạt kỹ năng mềm quý giá, có tính ứng dụng cao trong mọi lĩnh vực của cuộc sống.
- Tư duy phản biện và logic pháp lý: Đây là kỹ năng cốt lõi, giúp sinh viên phân tích một vấn đề pháp lý từ nhiều góc độ, đánh giá các bằng chứng, và xây dựng những lập luận chặt chẽ, logic để giải quyết tranh chấp.
- Kỹ năng giao tiếp và thuyết trình: Sinh viên ngành Luật thường xuyên được rèn luyện cách trình bày quan điểm một cách rõ ràng, mạch lạc; kỹ năng thương lượng, đàm phán; và bảo vệ ý kiến của mình một cách thuyết phục trước đám đông.
- Kỹ năng nghiên cứu và soạn thảo văn bản: Một phần không thể thiếu trong chương trình học là hướng dẫn sinh viên cách tra cứu các văn bản pháp luật, phân tích án lệ, và tự tay soạn thảo các văn bản pháp lý quan trọng như hợp đồng, đơn khởi kiện, di chúc…
- Kỹ năng xử lý tình huống và ra quyết định: Mỗi tình huống pháp lý trong thực tế đều có những đặc điểm riêng, đòi hỏi người làm luật phải có khả năng xử lý linh hoạt, ra quyết định một cách khách quan nhưng vẫn phải tuyệt đối tuân thủ các quy định của pháp luật.
- Kỹ năng làm việc nhóm và quản lý thời gian: Các bài tập nhóm, dự án nghiên cứu là một phần thường xuyên của chương trình học, giúp sinh viên rèn luyện khả năng hợp tác. Đồng thời, khối lượng kiến thức lớn đòi hỏi sinh viên phải có tính chủ động, kỷ luật và khả năng quản lý thời gian hiệu quả.
Việc học Luật không hề khô khan như nhiều người vẫn nghĩ. Ngược lại, đây là một hành trình đầy thử thách nhưng cũng vô cùng thú vị, giúp bạn rèn luyện một tư duy sắc bén và khả năng giải quyết vấn đề vượt trội.
>>> Xem thêm: Học luật mấy năm
4. Ngành luật ra làm gì và cơ hội nghề nghiệp hiện nay
Một trong những câu hỏi được quan tâm nhiều nhất khi tìm hiểu ngành luật là gì chính là học xong sẽ làm công việc gì và có dễ xin việc hay không. Đây cũng là yếu tố quyết định việc lựa chọn ngành học của nhiều người.
4.1. Các vị trí công việc phổ biến của ngành luật
Sinh viên tốt nghiệp ngành luật có thể đảm nhận nhiều vị trí khác nhau trong khu vực nhà nước và tư nhân. Một số công việc tiêu biểu có thể kể đến như: chuyên viên pháp chế doanh nghiệp, cán bộ tư pháp, công chứng viên, luật sư, thẩm phán, kiểm sát viên.
Ngoài ra, người học ngành luật còn có thể làm việc trong các tổ chức phi chính phủ, tổ chức quốc tế hoặc tham gia công tác giảng dạy, nghiên cứu pháp luật. Điều này cho thấy khi hiểu đúng ngành luật là gì, có thể thấy phạm vi nghề nghiệp của ngành này khá rộng.
4.2. Cơ hội việc làm trong bối cảnh hội nhập
Trong bối cảnh kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế sâu rộng, nhu cầu về nhân lực pháp lý ngày càng tăng. Doanh nghiệp cần người am hiểu pháp luật để đảm bảo hoạt động tuân thủ quy định, hạn chế rủi ro pháp lý.
Chính vì vậy, nếu nắm vững kiến thức và kỹ năng, người học sẽ thấy rõ tiềm năng phát triển khi theo đuổi ngành luật. Đây cũng là lý do ngày càng nhiều người tìm hiểu ngành luật là gì để định hướng học tập lâu dài.
4.3. Mức lương ngành luật có cao không?
Mức lương ngành luật phụ thuộc vào vị trí công việc, kinh nghiệm và môi trường làm việc. Ở giai đoạn mới ra trường, thu nhập có thể chưa quá cao, nhưng khi tích lũy kinh nghiệm và có chứng chỉ hành nghề, mức lương sẽ tăng đáng kể.
Đặc biệt, các vị trí như luật sư doanh nghiệp, chuyên viên pháp chế cao cấp hay tư vấn pháp luật quốc tế thường có thu nhập hấp dẫn. Điều này càng khẳng định giá trị thực tiễn của việc hiểu rõ ngành luật là gì và đầu tư nghiêm túc cho ngành học này.
>>> Xem thêm: Học ngành luật có khó không
5. Học ngành Luật tại Trường Đại học Công đoàn hệ từ xa
Học ngành Luật tại Trường Đại học Công đoàn hệ từ xa đang trở thành lựa chọn phù hợp với nhiều người học mong muốn nâng cao trình độ pháp lý nhưng không có điều kiện theo học tập trung toàn thời gian. Với hình thức đào tạo linh hoạt, chương trình học được xây dựng bám sát khung đào tạo chính quy, người học vẫn được trang bị đầy đủ kiến thức nền tảng và chuyên sâu về pháp luật như luật dân sự, luật lao động, luật kinh tế, luật hành chính…
Điểm nổi bật của hệ từ xa là cho phép học viên chủ động thời gian, địa điểm học tập, đặc biệt phù hợp với người đi làm, cán bộ công chức hoặc những ai đang cần bổ sung bằng cấp để phục vụ công việc. Bên cạnh đó, bằng tốt nghiệp ngành Luật hệ từ xa của Trường Đại học Công đoàn có giá trị pháp lý theo quy định, giúp người học mở rộng cơ hội nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu tuyển dụng và từng bước phát triển chuyên môn trong lĩnh vực pháp luật.
>>> Xem thêm: Chi phí học đại học từ xa
Hy vọng những thông tin chi tiết trên đã giúp bạn giải đáp thắc mắc ngành Luật là gì và có thêm cơ sở vững chắc để đưa ra lựa chọn nghề nghiệp cho tương lai. Xã hội Việt Nam luôn cần những người am hiểu pháp luật để góp phần xây dựng một đất nước công bằng và văn minh.